„W głębi czytelni z olejnego portretu patronuje kształcącej się młodzieży fundator Biblioteki wioski humanista Bonifacio
DOria
ciągłego czytania starzec, pozbawiony majątku rozbitek okrętowy, znalazł się w Gdańsku bez środków do życia. Nie prosi jednak o łaskę powrotu, nie wyrzeka się swoich przekonań. Zwraca się do Rady Miasta Gdańska o najskromniejsze dożywocie — ogrzane pomieszczenie i jednego florena na strawę. Ze swej strony ofiarowuje Gdańskowi najdroższy swój skarb księgozbiór złożony z 1043 dzieł, w 1161 woluminach, z następującą dedykacją
...na pożytek kształcącej się młodzieży i ku chwale
miasta.
Tak oto powstała „Bibliotheca Senatus Gedanensis — pierwsza publiczna biblioteka Gdańska. Jej zbiory pomnażane w ciągu stuleci drogą fundacji, nabytków, wymian krajowych i zagranicznych oraz własnych wydawnictw, sięgają dziś czterystu tysięcy tomów.
Sądzę, że najlepiej będzie, jeśli ze zbiorami Biblioteki zapozna nas sam gospodarz doc. dr Marian Pelczar, jako że tkwi tu od ćwierćwiecza i jest jednym z tych, o których można powiedzieć człowiekinstytucja
Księgozbiór historyczny Biblioteki stanowi dziś najbogatszą książnicę w zakresie literatury naukowej i druków gdańskich. Niezależnie od niemal kompletnej literatury niemieckiej dotyczącej Pomorza, główne bogactwo księgozbioru gdańskiego opiera się na zasobie starych druków (...) bardzo wiele rzadkich druków polskich, i to tak wydawanych w Gdańsku, jak i w innych miastach pomorskich, czy wreszcie w głębi Polski (...) dzieła kronikarzy, historyków, pisarzy politycznych, niemal wszystkich autorów polskich, i to z reguły ich pierwsze wydania, bardzo liczne dzieła polemiczne i religijne, polskie wydanie katechizmu Lutra z roku 1562, staropolska literatura piękna, zbiory praw i konstytucji, dzieła przyrodnicze, astronomiczne i medyczne (...) najcenniejszymi jednak pozycjami są druki gdańskie, przede wszystkim urzędowe ordynacje Rady Miejskiej stanowiące bogaty materiał do poznania stosunków społecznych, obyczajowych (...) osobno wymienić należy druki gdańskiej oficyny Forstera, słynne z wysokiego poziomu graficznego, a zawierające niemal wyłącznie dzieła pisarzy polskich, jak Jakuba Sobieskiego, Szymona Starowolskiego, Andrzeja Maksymiliana Fredry, Jana Dymitra Solikowskiego (...) pełny komplet pierwodruków Jana Heweliusza, odznaczających się również wysoce artystyczną formą graficzną (...) wśród starych druków niepolskich liczne opisy podróżnicze i geograficzne, atlasy oraz dzieła filozoficzne (...) odrębną całość stanowią zbiory druków muzycznych, niektóre z nich unikaty w skali ogólnoświatowej (...) zbiór inkunabułów, który obecnie został wyczerpująco skatalogowany, obejmuje 740 pozycji (...) są w nim reprezentowane drukarnie przede wszystkim weneckie, następnie drukarnie Lyonu, Oxfordu, Gripsholmu, szereg drukarń holenderskich, drukarnie miast niemieckich, wśród których ilościowo góruje Norymberga (...) znajduje się tu również druk lipski z 1488 roku — zbiór konstytucji i statutów polskich, jak również dzieła Marcina Polaka i Mateusza z Krakowa (...) zbiór rękopisów z bibliotek dawnego gdańskiego patrycjatu (...) szereg zespołów pochodzących z gdańskich bibliotek kościelnych (...) odrębną pozycję stanowią tabliczki woskowe zawierające wyroki sądów komturskich w Gdańsku z lat 1368—1410, unikat ze względu na treść wśród kilku zaledwie w Polsce zachowanych przykładów piśmiennictwa tego rodzaju (...) zbiory kartograficzne, jak atlas Mercatora z roku 1608, atlasy Blaeua, paryskie atlasy z końca XVII wieku, mapy Gródeckiego, Makowskiego, Hennebergera, atlasy żeglarskie.“(13)